HỘI THẢO CÔNG TÁC QUẢN LÝ VÀ XỬ LÝ CHẤT THẢI Y TẾ TẠI CÁC TỈNH THÀNH KHU VỰC PHÍA NAM

Mục tiêu chính của hội thảo: đánh giá thực trạng công tác quản lý và xử lý chất thải tại các địa phương cũng như ghi nhận những khó khăn và thách thức trong công tác quản lý và xử lý chất thải y tế tại các địa phương, từ đó báo cáo đề xuất với Bộ Y tế các giải pháp để đẩy mạnh công tác quản lý và xử lý chất thải y tế trong thời gian tới. Thông qua hội thảo Viện đã ghi nhận được những ý kiến phản hồi của các đơn vị tham gia: 
1) Công tác quản lý và xử lý chất thải y tế
Theo báo cáo từ các đơn vị y tế cũng như kết quả khảo sát của Viện VS-YTCC Tp.HCM phần lớn các bệnh viện thực hiện tốt công tác thu gom và phân loại chất thải rắn y tế tại đơn vị mình. Khối lượng chất thải rắn y tế trung bình dao động từ 0,1- 0,5 kg/người/ngày. Khó khăn hiện nay của các đơn vị bệnh viện là kinh phí cho công tác xử lý chất thải rắn y tế sau khi thu gom, đơn vị duy nhất không gặp trở ngại về kinh phí là Thành phố Hồ Chí Minh – kinh phí cho công tác xử lý chất thải y tế do UBND TP chi trả. Các đơn vị y tế của các tỉnh còn lại phải tự trả phần chi phí xử lý chất thải nên hầu hết các bệnh viện đều gặp khó khăn. Ngoài ra các đơn vị thực hiện khoán kinh phí hoạt động cho bệnh viện, vì thế Giám đốc các bệnh viện phần lớn quan tâm đầu tư nhiều cho máy móc thiết bị, vật tư chuyên môn, ít quan tâm đầu tư nhiều đến bộ phận quản lý cũng như xử lý chất thải của bệnh viện. Các đơn vị bệnh viện kiến nghị Bộ Y tế nên đưa ra hạng mục chi cụ thể cho từng loại bệnh viện. Ví dụ: bệnh viện loại I được chi cho công tác quản lý và xử lý chất thải là bao nhiêu trong một năm, trong đó bao nhiêu % cho việc mua sắm trang thiết bị, bao nhiêu % cho công tác bảo quản vận hành, xử lý rác y tế…để các đơn vị có thể chủ động lập dự toán xin kinh phí hàng năm cho hoạt động quản lý và xử lý chất thải y tế tại đơn vị mình. Theo Quyết định số 328/3005/QĐ-TTg về việc phê duyệt kế hoạch quốc gia kiểm soát ô nhiễm môi trường đến năm 2010 xử lý được 100% chất thải rắn y tế nguy hại, vì thế Bộ Y tế cần nhanh chóng có kế hoạch hỗ trợ cụ thể để đến năm 2010 tất cả các bệnh viện có thể thực hiện tốt công tác này.
2) Công nghệ xử lý chất thải y tế
Theo phản ánh của bệnh viện Đa khoa TW cần Thơ, hiện lò đốt của bệnh viện không đốt được chất thải như: bào thai và một số bộ phận cơ thể…đây cũng là tình trạng chung của một số lò đốt bệnh viện trong khu vực. Một số đơn vị phản ánh hệ thống xử lý nước thải hiện nay chiếm diện tích quá lớn và có mùi hôi, chuyên viên bảo hành hệ thống xử lý ở xa, do đó mỗi khi thiết bị hư hay gặp vấn đề thì phải chờ, bệnh viện không tự chủ xử lý được. Phần lớn các bệnh viện chưa có hệ thống xử lý nước thải, rác thải y tế do đó việc phản ảnh những vấn đề liên quan đến công nghệ xử lý còn hạn chế.
Theo báo cáo kết quả quan trắc môi trường 12 bệnh viện phía Nam năm 2007của Viện vệ sinh - Y tế Công cộng Tp.HCM cho thấy trong 8 bệnh viện có hệ thống xử lý nước thải thì chỉ có 1 bệnh viện có nước thải đầu ra sau xử lý‎ đạt tiêu chuẩn TCVN 7382:2004. Báo cáo của sở TNMT Tây Ninh trên địa bàn tỉnh có xây dựng 7 lò đốt rác Y tế nhưng hiện tại tất cả 7 lò đều hư do: chi phí bảo dưỡng và vận hành không có. Tại hội thảo các đơn vị cũng được nghe giới thiệu về các công nghệ xử lý chất thải y tế mới như: mô hình xử lí rác thải bằng công nghệ vi sóng, công nghệ xử lý nước thải Bio-block -công nghệ thân thiện môi trường…Tuy nhiên vấn đề khó khăn là việc lựa chọn công nghệ đầu tư mới hay nâng cấp hệ thống xử lý nước thải, rác thải tại bệnh viện phần lớn là do Sở Y tế và UBND quyết định.
3) Các vấn đề khác
Hiện tại theo quyết định 43/2007/QĐ-BYT quy định về màu sắc thùng rác, bao bì, chất liệu .. nhưng chưa có nhà sản xuất nào đáp ứng đúng như quy định đề ra. Ngoài ra điều số 7 chương II trong quyết định 43 có quy định màu sắc, tuy nhiên quy định này chưa thật cụ thể như màu xanh nhưng chưa ghi rõ là xanh lá cây hay xanh dương (chưa có mẫu chuẩn cụ thể)….Những khó khăn của việc thu gom chất thải y tế ở các cơ sở tư nhân cũng được phản ánh tại hội nghị, hiện tại chưa có quy định nào cho phưong tiện thu gom chất thải y tế ở các cơ sở tư nhân, nhỏ lẻ. Theo chia sẻ kinh nghiệm từ Tp. HCM “chất thải y tế các quận huyện trên địa bàn TP dùng xe gắn máy có gắn thùng, nắp thùng có khoá để khi va chạm ngã xe chất thải không rơi ra khỏi thùng. Một số khó khăn khác như: bùn thải của nước thải sau xử lý chưa có đơn vị nào nhận xử lý, các bệnh viện không nơi nào thực hiện được việc bố trí lối đi riêng cho việc vận chuyển chất thải y tế…
Theo nhận định của ban tổ chức về công tác quản lý, xử lý chất thải: ngoài Trung tâm y tế dự phòng Tp. HCM có tham luận, đóng góp chia sẻ công tác giám sát, hướng dẫn kiểm tra thường xuyên cho các đơn vị bệnh viện trên địa bàn thực hiện đúng các quy định của Bộ Y tế về công tác quản lý chất thải y tế, các tỉnh khác còn lại hầu như chưa quan tâm, chưa triển khai cũng như chưa nắm bắt được các quy định, quy chế quản lý chất thải. Công tác thu gom phân loại chất thải y tế ở các đơn vị bệnh viện thực hiện tốt là do lãnh đạo đơn vị quan tâm thực hiện đúng các nội dung hướng dẫn của Quyết định 43/2007/QĐ-BYT. Những vấn đề khó khăn khác hiện nay của các bệnh viện gặp phải là: không có nguồn kinh phí để trang bị hệ thống xử lý chất thải y tế nguy hại (dạng rắn, lỏng, khí). Bệnh viện phần lớn đang trong tình trạng quá tải, ý thức của bệnh nhân còn kém vì thế gây khó khăn cho việc thu gom và phân loại rác tại bệnh viện. Đội ngũ cán bộ y tế đa phần chưa quan tâm đến công tác quản lý và xử lý chất thải y tế./. 

Ths. Đặng Ngọc Chánh
                                                                               

Khoa Sức khỏe môi trường -Viên IHPH