Yếu tố tác hại đến sức khỏe cộng đồng
Việt Nam chúng ta đang trên đường phát triển đất nước, do vậy tốc độ đô thị hóa quá nhanh. Dân số tập trung về các đô thị ngày càng tăng.
Dân số tăng tất nhiên các nhu cầu phục vụ đời sống con người cũng tăng theo. Một nhu cầu quan trọng trong đó là giao thông vận tải.
Xã hội càng phát triển hiện đại thì giao thông đường bộ bằng các phương tiện cơ giới dần sẽ thay thế các phương tiện thô sơ. Giao thông bằng các phương tiện cơ giới đem lại nhiều tiện ích cho con người nhưng cũng góp phần cùng các yếu tố khác ảnh hưởng tác hại đến môi trường sinh thái và sức khỏe cộng đồng.
Ở Việt Nam hiện nay, có trên 600 đô thị lớn nhỏ với 4 thành phố lớn: Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng và Đà Nẵng với tỷ lệ dân số tăng nhanh và tất yếu kéo theo tỷ lệ phương tiện giao thông cơ giới tăng đến chóng mặt. Theo thống kê của Cục Đăng kiểm VN, lượng xe máy của cả nước năm 2000 là 6.478.954 chiếc, mức tăng 14,25% so với 1996. 6 tháng đầu năm 2006, cả nước đã đăng ký mới 37.763 xe ôtô và 1.331.740 xe gắn máy. Số ôtô mới đăng ký tăng 11,3% (so với 2005), xe gắn máy tăng 18,9%. Theo báo cáo của Petrolimex, từ năm 2000 đến 2005, nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu hàng năm ở Hà Nội và TP HCM tăng ở mức xấp xỉ 12%, giai đoạn 2005-2010 sẽ là 15%. Điều đó có nghĩa là tăng phương tiện giao thông là nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí ở các thành phố lớn. Những yếu tố gây ô nhiễm môi trường không khí do phương tiện giao thông cơ giới đường bộ chủ yếu là C02, S02, 03, NO2, chì, bụi, khói đen, VOC, Hyđro cácbon, tiếng ồn, vì khí hậu xấu ảnh hưởng có hại đến sức khỏe con người. ở Hà Nội, có hơn 400 cơ sở công nghiệp, trong đó gần 200 cơ sở có khả năng gây ra ô nhiễm không khí.
Sau hàng loạt đợt quan trắc phối hợp giữa Sở KHCN thành phố và Viện Hóa học, đồng thời với kết quả nghiên cứu của dự án JICA về "Nghiên cứu cải thiện môi trường Hà Nội" kết luận: chúng ta đang sống trong một bầu không khí bị ô nhiễm nghiêm trọng mà mắt thường không thấy được. Một dân cư khỏe mạnh thường ít thấy trong một môi trường không hợp vệ sinh. Vậy những ai liên quan đến việc đánh giá sức khỏe? Những nhóm người này bao gồm những người đề xuất dự án, những người ra quyết định về mặt Nhà nước ở mọi cấp và những người thực tế làm công việc đánh giá ảnh hưởng sức khỏe môi trường.
Họ có trách nhiệm tới sức khỏe cộng đồng và chịu ảnh hưởng trực tiếp từ những nhà làm kế hoạch phát triển và môi trường. Đánh giá ảnh hưởng của sức khỏe môi trường cần được coi như sự kiểm tra hợp lý, dễ làm đối với sức khỏe và môi trường, là nhu cầu chung của sự phát triển. Nó cần có đối tác liên quan, trong đó những người đề xuất, các cộng đồng và những nhà chức trách cần hợp tác với nhau để đánh giá những nguy cơ về sức khỏe chung. Có nhiều phương pháp đánh giá tác động sức khỏe như: Phương pháp phỏng vấn về tình trạng ốm đau, phương pháp đo lường hậu quả qua khám sàng lọc, xét nghiệm cận lâm sàng, sử dụng các nguồn số liệu sẵn có...
Thông tin về mối nguy cơ trong môi trường là một hoạt động quản lý nguy cơ. Những người cung cấp thông tin về môi trường bao gồm các sở y tế mà trước hết là hệ thống y tế dự phòng thông báo về các nguy cơ, thực trạng ô nhiễm môi trường. Thông tin phải dựa trên việc xây dựng kế hoạch phù hợp và được đánh giá hiệu quả để có chiến lược tốt hơn, kế hoạch phù hợp hơn. Giáo dục sức khỏe môi trường cũng rất quan trọng, bao gồm các hoạt động: Truyền thông nhằm nâng cao hiểu biết của người dân về các yếu tố ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng của các yếu tố đó lên sức khỏe, hướng dẫn cộng đồng cách tạo ra môi trường sạch hơn, an toàn hơn, thay đổi cách ứng xử của cộng đồng với ô nhiễm môi trường do sinh hoạt, do lao động sản xuất.
Qua hội thảo báo chí trong chương trình không khí sạch Việt Nam - Thụy Sỹ (SVCAP), các nhà khoa học và các giáo sư đưa ra nhiều giải pháp để giảm thiểu ô nhiễm không khí, đó là: Giảm phương tiện cá nhân, tăng phương tiện giao thông công cộng. Tổ chức kiểm tra, giám định các phương tiện giao thông về khí thải. Duy trì và kiểm tra, giám sát việc thực hiện QĐ02 của UBND TP Hà Nội về tăng cường các biện pháp giảm bụi trong không khí. Sử dụng xăng có hàm lượng Sulfuro và Benzen thấp. Tăng cường hoạt động truyền thông, giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng giữ vệ sinh môi trường xanh- sạch- đẹp.
Duy Tiến